Wie heeft hier eigenlijk een probleem?
Tijdens de Dag van de Jeugdprofessional 2026 begeleidde ik twee Ubuntu LeKgotla’s. Met het vraagstuk: Sam, twaalf jaar, die steeds minder naar school gaat. De ouder maakt zich zorgen. De school maakt zich zorgen. Steeds meer mensen raken betrokken.
Een LeKgotla is een Afrikaanse vorm van dialoog en besluitvorming waarin mensen in een kring samenkomen rond een vraagstuk. Niet om zo snel mogelijk tot een oplossing te komen, maar om verschillende perspectieven te horen en van daaruit tot een rijker beeld en gezamenlijke wijsheid te komen.
Twee keer dezelfde casus
Twee keer zo’n 70 jeugdprofessionals. Twee keer dezelfde 8 perspectieven om mee te beginnen en 1 talking stick. Ondanks dezelfde casus ontstond er een zich verschillend ontwikkelende Ubuntu dialoog. Ook voor mij weer heel boeiend om te ervaren.
De voor de hand liggende vraag voor deze casus had kunnen zijn:
Wat is er met Sam aan de hand?
Maar daar begonnen we niet. We begonnen met een andere vraag.
Wat zien we eigenlijk als we naar Sam kijken?
Gedurende de sessie werd de dialoogkring groter gemaakt, er werden nieuwe perspectieven toegevoegd. Er werd steeds meer zichtbaar. En de toegevoegde perspectieven vanuit de grote kring die eerst buiten beeld waren, kregen steeds meer betekenis. Aannames begonnen langzaamaan te schuiven. Wat vanuit het ene perspectief logisch leek, zag er vanaf een andere plek ineens heel anders uit.
Is er eigenlijk iets met Sam?
In beide groepen gebeurde dat anders. Heel andere perspectieven werden vanuit de grote kring toegevoegd. En precies dát vond ik zo interessant.
Want misschien kijken we soms te snel naar een kind alsof dáár het probleem zit.
Terwijl een kind altijd deel is van relaties, verwachtingen, instituties en een groter systeem. Daar waren deze 2 verschillende LeKgotla’s een prachtig voorbeeld van.
De relatie tussen Ubuntu, Corporate Antropologie en Systeemdenken
Dat betekent niet alleen kijken naar de persoon die zichtbaar vastloopt. Maar ook naar wat er tussen mensen gebeurt. Naar wat we normaal zijn gaan vinden. Naar wie er gehoord wordt en wie niet. En naar het systeem dat mede bepaalt wat we als probleem benoemen.
In beide LeKgotla’s werd voelbaar hoe gemakkelijk we over kinderen en ouders praten, terwijl we denken dat we met hen bezig zijn. En hoe kwetsbaar hun positie kan worden wanneer steeds meer professionals zich met hun leven gaan bemoeien.
Wie heeft hier eigenlijk een probleem?
En toen kwam deze ene ongemakkelijke vraag in de kring: Wie heeft er hier eigenlijk een probleem? Sam? De ouder? De school? Of heeft het systeem misschien óók een probleem met Sam?
De, nog sterker, de bovenliggende vraag.
Hoeveel perspectieven zijn nodig om een casus goed in beeld te krijgen?
Voor mij zit daar de kracht van een LeKgotla. Niet zo snel mogelijk bepalen wat er aan de hand is.
Eerst de werkelijkheid groter maken. Want vanaf één of enkele perspectieven zie je nooit de hele werkelijkheid.
Een LeKgotla kan plaatsvinden met een team van acht mensen, maar ook als organisatieraadpleging met honderden of zelfs duizenden deelnemers. Rond een vraagstuk dat vastzit, een verandering die iets van mensen vraagt, of op een moment waarop je werkelijk wilt weten wat er in een organisatie leeft.
Ik ontwerp en begeleid LeKgotla’s vanuit Ubuntu, corporate antropologie en systeemdenken. Geen gewone vergadersessie, maar een zorgvuldig vormgegeven ontmoeting waarin perspectief, dialoog en ritueel helpen om voorbij de bekende antwoorden te komen.
Wat zou er zichtbaar worden als jouw organisatie meer perspectieven rondom besluitvorming en strategie toe laat?
🙋♀️ Sawubona! Ik ben Leontine van Hooft
🧠 Spreker, corporate antropoloog, auteur en B Corp ondernemer
🌍 Ubuntu: Ik ben, omdat Wij zijn en de Planeet is
📚 Prijswinnend auteur van 3 managementboeken en 3 kinderboeken over Ubuntu en Ubuntu leiderschap (Verkrijgbaar in NL & EN)
✨Bedenker van Ubuntopia®, Ubuntu voor kinderen
🗣 Boek mijn lezingen en masterclasses voor jouw congres via www.leontinevanhooft.nl
Beeld: Canva Pro