Wij zijn de natuur
Ik werk al jaren met Ubuntu. Ik ben omdat Wij zijn. Die paar woorden hebben mijn kijk op leiderschap, organisaties en samenleven diepgaand veranderd. Een mens staat niet op zichzelf. Wie wij zijn, ontstaat in relatie tot anderen. Voor mijn eigen werk ben ik dat in de loop der jaren gaan verwoorden als:
Ik ben omdat Wij zijn en omdat de Planeet is.
De laatste tijd blijf ik daarbij steeds vaker hangen bij één woord.
Ubuntu: Ik ben omdat wij zijn
Ubuntu leert mij dat een mens nooit op zichzelf bestaat. Maar die gedachte brengt mij bij een vraag die me steeds meer bezighoudt: Binnen welke relaties is ons bestaan eigenlijk mogelijk? Natuurlijk zijn dat andere mensen. Onze familie, onze gemeenschap, de mensen met wie we leven en werken. Maar daar houdt ons bestaan niet op.
Ons bestaan is verbonden met mens én natuur
Zonder water zijn wij er niet. Zonder lucht niet. Zonder een levende bodem, planten, dieren en ecosystemen die voedsel en leven mogelijk maken evenmin. Wij bestaan niet eerst, om vervolgens een relatie met de natuur aan te gaan. Wij bestaan ín en dóór die relaties.
Wat Ubuntu ons leert over ecologie en natuur
Bij Mogobe Ramose, een van de belangrijkste denkers over Ubuntu, vond ik daar een gedachte bij die me raakte. In zijn werk over ecologie en Ubuntu schrijft hij dat mensen zelf deel zijn van de fysieke natuur. Dat lijkt misschien vanzelfsprekend. Maar in ons moderne westerse denken maken we voortdurend een scheiding.
Hier zijn wij. Daar is de natuur. We gaan de natuur in. We willen de natuur beschermen. We leren kinderen dat ze zich met de natuur moeten verbinden. Alsof we er ooit buiten hebben gestaan.
Waarom we mens en natuur van elkaar zijn gaan scheiden
Juist daar helpt mijn antropologische blik mij. Want de manier waarop wij de wereld indelen is niet neutraal. Ook begrippen als mens, individu, gemeenschap en natuur zijn gevormd binnen een bepaald wereldbeeld. Juist omdat we in onze taal mens en natuur zo gemakkelijk uit elkaar trekken, gebruik ik steeds vaker die zin:
Wij zijn de natuur
Niet als duurzaamheidsslogan. Maar als een andere positie. Niet boven de natuur. Niet ertegenover. Niet als beheerder van iets dat buiten ons ligt. Maar midden in het levende geheel waarvan we zelf deel uitmaken. Voor mij krijgt Ik ben omdat wij zijn en omdat de planeet is daardoor steeds meer betekenis. Ubuntu leert mij dat een mens nooit op zichzelf bestaat. Antropologie laat mij onderzoeken vanuit welk wereldbeeld we naar dat mens-zijn kijken. En Wij zijn de natuur brengt mij uiteindelijk bij een vraag die misschien nog belangrijker is dan hoe wij volwassenen ons gedragen:
Welk mensbeeld geven we door aan onze kinderen?
🙋♀️ Sawubona! Ik ben Leontine van Hooft
🧠 Spreker, corporate antropoloog, auteur en B Corp ondernemer
🌍 Ubuntu: Ik ben, omdat Wij zijn en de Planeet is
📚 Prijswinnend auteur van 3 managementboeken en 3 kinderboeken over Ubuntu en Ubuntu leiderschap (Verkrijgbaar in NL & EN)
✨Bedenker van Ubuntopia®, Ubuntu voor kinderen
🗣 Boek mijn lezingen en masterclasses voor jouw congres via www.leontinevanhooft.nl
Beeld: Canva Pro