Het ommetje voor de schoolreünie
Vlak voordat ik naar binnen zou gaan, maakte ik nog een ommetje. De reünie van mijn lagere school vergde dat blijkbaar. Ik had een paar extra straten nodig. Tijd om mezelf moed in te spreken. Of misschien vooral om het kind op te halen dat ik toen was.
Het meisje dat met mij meeliep
Ik zag haar weer voor me: een veel te lang, slungelig lijf, een bril met glazen van min twaalf en weinig vermogen om zich te verdedigen tegen het pesten. Mijn lagere schooltijd, op een meisjesschool onder leiding van nonnen, was geen gelukkige periode. Ik voelde me onzeker, had weinig zelfvertrouwen en wist niet hoe ik voor mezelf moest opkomen. Dat heeft nog lang in mij doorgewerkt.
Op de middelbare school werd ik een ander kind. Daar ontdekte ik kanten van mezelf waarvoor eerder nauwelijks ruimte was geweest. Toch liep dat eerste meisje deze middag met mij mee. Weet je, oude pijn houdt zich immers niet altijd aan de kalender. Je kunt bijna 67 zijn en vlak voordat je aanbelt weer even voelen wie je toen was.
In de appgroep van de reünie waren vooraf foto’s, oude liedjes, namen en verhalen voorbijgekomen. Veel vrouwen leken zich van alles te herinneren. Ik bijna niets. Frappant, alsof ik die jaren had opgeborgen op een plek waar ik zelf niet meer bij kon. Hoe zou het zijn? Hoe zou het gaan? Zou ik er opnieuw buiten staan, tussen herinneringen die ik niet deelde?
Een onverwacht warme ontmoeting
Ik haalde diep adem en ging naar binnen. En toen gebeurde er iets wat ik helemaal niet had verwacht. Ik werd warm en hartelijk ontvangen. Het werd een leuke en boeiende ontmoeting. We waren niet meer de meisjes van toen. We hadden allemaal een heel leven afgelegd.
Naarmate er meer verhalen op tafel kwamen, veranderde de middag. Vooral de ervaringen van voormalige internaatkinderen, die destijds bij ‘onze’ nonnen woonden, raakten mij diep. Er werd verteld over eenzaamheid, onveiligheid en zelfs misbruik.
Het zijn hun verhalen. Ik kan en wil ze niet namens hen vertellen. Maar wat ze bij mij opriepen, kan ik wel onder woorden brengen.
Ik besefte dat ik niet de enige was die iets uit die tijd had meegedragen. We hadden niet hetzelfde meegemaakt. Ervaringen van pesten, eenzaamheid en misbruik mogen niet op één hoop worden gelegd. Maar achter verschillende van onze levens bleek pijn verborgen te liggen die wij als kinderen niet altijd konden benoemen en die door volwassenen niet altijd werd gezien.
Ik denk dat dat de diepste ontmoeting van die middag was: niet alleen die tussen de vrouwen die we waren geworden, maar ook die tussen de kinderen die we ooit waren geweest.
Wat een kind niet kan vertellen
Een kind dat stil is, is niet vanzelfsprekend veilig. Een kind dat meedoet, voelt zich niet vanzelfsprekend gezien. Een kind dat niets vertelt, heeft niet vanzelfsprekend niets te vertellen.
Die middag begreep ik opnieuw waarom veiligheid voor mij zo’n wezenlijk begrip is. Waarom ik met mijn team bouw aan Ubuntopia: een wereld waarin ieder kind gezien wordt, zich veilig kan voelen en weet: ik hoor erbij.
Die missie is niet zomaar ontstaan.
Veiligheid is binnen Ubuntopia geen vriendelijke achtergrondkleur of een zachte belofte dat iedereen aardig voor elkaar zal zijn. Veiligheid vraagt dat volwassenen werkelijk kijken en luisteren. Dat zij ook proberen te horen wat een kind nog niet kan zeggen. Dat zij uitsluiting herkennen, grenzen bewaken en handelen wanneer dat nodig is.
Kinderen kunnen niet alleen verantwoordelijk zijn voor een veilige wereld. Wij kunnen hun leren om voor elkaar te zorgen, steun te geven wanneer iemand verdwaald is en niemand buiten de kring te laten staan. Maar volwassenen moeten de voorwaarden creëren waarbinnen kinderen dat kunnen leren en ervaren.
Waarom ik bouw aan Ubuntopia
Met Ubuntopia maken we verhalen waarin kinderen kunnen ervaren dat zij ertoe doen en deel uitmaken van een groter geheel. Als auteur en spreker nodig ik volwassenen uit om na te denken over hun aandeel in die wereld.
Hoe kijken wij naar een kind? Wat zien we en wat missen we? En durven we te handelen wanneer een kind zich niet veilig voelt?
De Ubuntu-filosofie achter mijn levenswerk betekent: ik ben omdat wij zijn en omdat de planeet is. Binnen die verbondenheid kan de pijn van een kind nooit uitsluitend het probleem van dat ene kind zijn. Wat een kind overkomt, raakt de gemeenschap. En hoe die gemeenschap reageert, kan doorwerken in de rest van een leven.
Ik denk dat dat is waarom ik vond dat Ubuntopia er moest komen. Niet om een volmaakte wereld te verzinnen waarin nooit iets pijnlijks gebeurt, maar om een wereld te helpen creëren waarin geen kind alleen hoeft te blijven met wat er gebeurt.
Mijn verhaal en de verhalen die ik tijdens de reünie hoorde, kunnen niet meer worden veranderd. Maar ze kunnen ons wel iets leren over de wereld die wij vandaag doorgeven aan onze kinderen. Want in welke wereld willen wij dat onze kinderen en kleinkinderen leven?
Nog één ommetje
Na afloop liep ik weer naar buiten. Het kind met de sterke bril en het slungelige lijf liep nog steeds met mij mee. Maar deze keer hoefde zij niet alleen naar huis.
Ik was bij haar.
Voordat ik naar huis ging, maakten we samen nog een ommetje. Ditmaal niet om de ontmoeting uit te stellen.
Ditmaal liep ik naast haar.
🙋♀️ Sawubona! Ik ben Leontine van Hooft
🧠 Spreker, corporate antropoloog, auteur en B Corp ondernemer
🌍 Ubuntu: Ik ben, omdat Wij zijn en de Planeet is
📚 Prijswinnend auteur van 3 managementboeken en 3 kinderboeken over Ubuntu en Ubuntu leiderschap (Verkrijgbaar in NL & EN)
✨Bedenker van Ubuntopia®, Ubuntu voor kinderen
🗣 Boek mijn lezingen en masterclasses voor jouw congres via www.leontinevanhooft.nl