Ik ben, omdat Wij zijn en omdat de Planeet is

Wat Ubuntu ons leert over verbondenheid, respect en duurzaamheid

“Ik ben, omdat Wij zijn en omdat de Planeet is.”

In het Westen wordt deze gedachte vaak gezien als een sociaal principe: we hebben elkaar nodig, we bestaan in relatie tot anderen. Maar Ubuntu gaat veel verder dan menselijke verbinding alleen.

Ubuntu: verbondenheid met al het leven

Binnen Ubuntu stopt “wij” niet bij mensen. Het omvat alles wat leeft: een boom, een dier, de aarde zelf. In Zuid-Afrikaanse tradities, zoals bij de Xhosa en Zulu, is dit geen abstract idee. De aarde wordt daar niet gezien als bezit, maar als iets waar je toe behoort.

Wanneer land wordt gebruikt of dieren worden gehouden, gebeurt dat vanuit het besef dat je deel uitmaakt van een groter geheel. Er wordt genomen, maar ook teruggegeven. Niet als verplichting, maar als vanzelfsprekendheid.

De planeet is geen achtergrond van ons bestaan.
Ze is de voorwaarde ervan.

Respect voor de natuur is geen keuze

Vanuit dit perspectief is respect voor alles wat leeft geen bewuste keuze. Het is een logisch gevolg van hoe je kijkt. Wanneer je jezelf ervaart als onderdeel van een levend systeem, verandert er iets fundamenteels. Je kunt niet meer handelen alsof je losstaat van de wereld om je heen.

Wat je doet, werkt door:

  • in andere mensen
  • in de natuur
  • in de toekomst

Respect wordt dan geen morele opdracht, maar een vorm van helderheid. Je ziet dat alles met elkaar verbonden is en dat jouw handelen daarin verschil maakt.

Waarom het schuurt in onze tijd

Juist daar wringt het vandaag de dag.

In veel organisaties en systemen behandelen we leven alsof het beheersbaar is:

  • mensen worden ‘resources’
  • de natuur wordt ‘grondstof’
  • relaties worden functioneel

En precies daar verdwijnt iets essentieels: respect voor alles wat leeft.

Als corporate antropologe zie ik dagelijks hoe dit doorwerkt. Wanneer leven wordt gereduceerd tot functie, verdwijnt vanzelf de zorg. Respect moet dan worden vastgelegd in regels. Verantwoordelijkheid wordt een taak in plaats van een relatie.

We proberen respect te organiseren terwijl het alleen kan ontstaan in verbinding.

Ubuntu als alternatief perspectief

Ubuntu draait dit volledig om:

  • Niet de mens in het midden, maar de relatie
  • Niet bezit, maar deelname
  • Niet controle, maar verbondenheid

Vanuit die verbondenheid ontstaat iets eenvoudigs, maar krachtigs:

Zorg

  • Zorg voor wat leeft
  • Zorg voor wat kwetsbaar is
  • Zorg voor wat ons draagt, ook als we dat niet altijd zien

Duurzaamheid begint bij hoe we kijken

Misschien begint respect voor alles wat leeft niet bij wat we doen, maar bij hoe we leren kijken. Want wat je eenmaal ziet als levend, kun je niet meer behandelen als middel.

🙋‍♀️ Sawubona! Ik ben Leontine van Hooft
🧠 Spreker, corporate antropoloog, auteur en B Corp ondernemer
🌍 Ubuntu: Ik ben, omdat Wij zijn en de Planeet is
📚 Prijswinnend auteur van 3 managementboeken en 3 kinderboeken over Ubuntu en Ubuntu leiderschap (Verkrijgbaar in NL & EN)
✨Bedenker van Ubuntopia®, Ubuntu voor kinderen
🗣 Boek mijn lezingen en masterclasses voor jouw congres via www.leontinevanhooft.nl

Beeld: Canva Pro