Kijken als een kind
Over verbondenheid, respect en wat we onderweg verliezen
Misschien herken je het wel, dat moment waarop je naar een kind kijkt en ineens beseft: het zit er allemaal al in.
Een vanzelfsprekend respect voor alles wat leeft, niet omdat iemand het ooit heeft uitgelegd of omdat het hoort, maar omdat het kind er simpelweg nog middenin staat.
Je ziet het in de manier waarop een kind stil kan worden bij een slak die het pad kruist, of hoe het aarzelt om een dier te storen, alsof het intuïtief aanvoelt dat daar iets gebeurt wat aandacht verdient. En wanneer er iets kapotgaat, is er vaak die directe, ongefilterde reactie: “dat is zielig”. Niet bedacht, maar gevoeld.
Het is alsof een kind niet alleen kijkt, maar werkelijk ontmoet.
Geen afstand tussen zichzelf en de wereld
Wat daarin opvalt, is dat kinderen nog geen afstand ervaren tussen zichzelf en de wereld om hen heen, en ook niet tussen mens en natuur, of tussen zichzelf en een ander.
Alles lijkt nog met elkaar verbonden, zonder duidelijke grenzen of scheidslijnen, en juist in die ervaring van verbondenheid ontstaat respect als iets vanzelfsprekends, niet als een keuze of een morele opdracht, maar als een natuurlijke manier van zijn.
Wat er onderweg verandert
Misschien ligt daar ook een vraag voor ons, als professionals en als opvoeders, want terwijl we vaak nadenken over wat we kinderen willen leren, staan we minder stil bij wat we hen eigenlijk helpen behouden of misschien onbedoeld laten verliezen.
Want ergens in het proces van opgroeien verschuift er iets.
In de klas, thuis, in de manier waarop we uitleggen, begeleiden en structureren, leren kinderen om de wereld te benoemen, te begrijpen en te ordenen, en om te herkennen wat iets is.
Dat is waardevol en nodig, maar tegelijkertijd gebeurt er iets subtielers. Het gevoel van verbondenheid wordt minder vanzelfsprekend.
Wat eerst een directe relatie was, wordt langzaam iets waar je naar kunt kijken, iets buiten jezelf, en precies op dat punt ontstaat de noodzaak om respect te gaan aanleren, terwijl het daarvoor nooit los heeft gestaan van de ervaring zelf.
Een andere manier van kijken
Binnen de Ubuntu-traditie wordt de vraag daarom anders gesteld, en misschien ook wel eenvoudiger en eerlijker.
Niet: hoe leren we kinderen respect voor alles wat leeft?
Maar: hoe zorgen we dat ze verbonden blijven met wat er al is?
Dat vraagt niet om meer uitleg of regels, maar om een andere manier van kijken, en misschien ook om een andere manier van aanwezig zijn.
Leren door te ervaren
Het vraagt om een omgeving waarin kinderen kunnen blijven ervaren dat ze onderdeel zijn van een levend geheel, waarin verbeelding, spel en beleving niet worden gezien als iets extra’s, maar als de basis van hoe ze de wereld leren kennen. Want kinderen leren uiteindelijk niet van wat wij hen vertellen, maar van wat zij zelf mogen ervaren en voelen.
De wereld die al in hen zit
Daar raakt dit ook aan wat Ubuntopia probeert te openen, niet alleen als een plek buiten ons, maar juist als een innerlijke wereld die ieder kind al in zich draagt en die gevoed wil worden. Een wereld die zichtbaar blijft wanneer er ruimte is voor verhalen, spel en verbeelding, en die niet alleen voor kinderen toegankelijk is, maar ook voor volwassenen die bereid zijn om opnieuw te kijken.
Waar respect begint
Want opgroeien gaat uiteindelijk niet alleen over groter worden of meer begrijpen, maar ook over hoe je je verhoudt tot de wereld om je heen en wat je daarin blijft zien. En misschien begint het precies daar. Niet bij wat we doen of wat we proberen aan te leren, maar bij de manier waarop we leren kijken.
Want wat je eenmaal werkelijk hebt ervaren als levend, kun je niet meer zomaar behandelen als iets.
🙋♀️ Sawubona! Ik ben Leontine van Hooft
🧠 Spreker, corporate antropoloog, auteur en B Corp ondernemer
🌍 Ubuntu: Ik ben, omdat Wij zijn en de Planeet is
📚 Prijswinnend auteur van 3 managementboeken en 3 kinderboeken over Ubuntu en Ubuntu leiderschap (Verkrijgbaar in NL & EN)
✨Bedenker van Ubuntopia®, Ubuntu voor kinderen
🗣 Boek mijn lezingen en masterclasses voor jouw congres via www.leontinevanhooft.nl
Beeld: Canva Pro